Sao chổi là một bí ẩn của Vũ Trụ.
Chúng là sứ giả từ không gian sâu thẳm --
những cổ máy thời gian đến từ buổi bình minh Vũ Trụ.
Sao chổi có thể tiếc lộ những bí mật sâu kín nhất của Vũ Trụ.
Nếu chúng ta có thể xác định mối tương quang
giữa axit amin trên sao chổi, và sự sống trên Trái Đất
đó sẽ là một trong những phát hiện quan trọng nhất của khoa học.
Chúng đe dọa sự sống còn của mỗi sinh vật.
Chúng ta đang nói về thứ, có kích thước bằng một ngọn núi,
và năng lượng mà nó giải phóng
trong vụ va chạm thảm khốc.
Nhưng mà không có sao chổi
thì không có chúng ta ở đây.
Chúng ta nợ sao chổi một món nợ Vũ Trụ
vì chúng đã giúp
mang những hóa chất cần thiết cho sự sống
đến Trái Đất.
♪ VŨ TRỤ HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO ♪ ♪ SAO CHỔI - KẺ LANG THANG LẠNH LẼO ♪
== Phụ Đề Việt Ngữ Trần Xuân Nghĩa (nghiatx@gmail.com) ==
Một vệt sáng lạ cắt ngang bầu trời,
một sao chổi bay ngang là một cảnh tượng kinh ngạc.
Chúng thật đẹp đẽ
những quả bóng phát sáng có cái đuôi đằng sau.
Thật ra nó là thứ.
Bạn không thể thấy thường xuyên.
Sao chổi thật đặc biệt.
Nếu bạn thấy sao chổi lúc nó mới xuất hiện,
bạn sẽ nhớ đến nó mãi mãi.
Hành trình một sao chổi băng ngang hệ Mặt Trời
là hiện tượng tuyệt vời nhất trong tất cả các đối tượng thiên văn.
Nó vòng về hướng Mặt Trời từ không gian sâu thẳm --
một cuộc phiêu lưu kéo dài hàng triệu năm.
Nhiều cái bay ngang Trái Đất khá thường xuyên, chúng như những người bạn cũ.
Mỗi sao chổi là một tảng đá và băng lớn
có đường kính vài km.
Nhưng những gì chúng ta thấy là một quả bóng sáng rực...
và một cái đuôi quét theo đằng sau.
Nhưng sao chổi không chỉ là pháo hoa Vũ Trụ.
Nó giúp mở ra những bí ẩn
sâu kín nhất của khoa học.
Chúng ta đang cố lý giải một cách khoa học, rằng chúng ta đến từ đâu,
nghĩ là lý giải mọi thứ từ buổi bình minh của Vũ Trụ
đến thuở sơ khai của hệ Mặt Trời, đến sự sống khởi đầu như thế nào.
Sao chổi là đối tượng thích hợp.
Chúng cho ta manh mối hệ Mặt Trời hình thành thế nào.
Nếu chúng ta không hiểu sao chổi,
thì không hiểu được làm thế nào chúng ta có ở đây.
Thậm chí sao chổi có thể là nguồn của sự sống.
Chúng ta có thể nợ sao chổi, về sự tồn tại của mình
do hàng tỷ năm trước,
sao chổi đến Trái Đất và mang theo những nguyên liệu cần thiết cho sự sống.
Chúng cũng có thể gây ra sự tàn phá rộng lớn.
Sao chổi có thể giết hết chúng ta.
Nếu một sao chổi đụng phải Trái đất, hãy coi chừng!
Nó có thể là bom phá hành tinh.
Có khả năng quét sạch
tất cả các dạng sống mà chúng ta biết.
Nghiêng cứu về sao chổi,
có thể biết cách sống sót...
...và bắt đầu hiểu Vũ Trụ hoạt động như thế nào.
Khi chúng ta nghiên cứu chúng,
chúng ta biết được hệ Mặt Trời trông như thế nào
khi nó mới hình thành
Chúng ta cũng biết được Các hệ Mặt Trời khác như thế nào.
Và hy vọng nó cho chúng ta biết nhiều điều về
Sự hình thành của những ngôi sao và hành tinh
và làm thế nào những sao chổi ban đầu được hình thành.
Sao chổi đưa chúng ta quay lại ngày sinh của hệ Mặt Trời
4,5 tỷ năm trước.
Sao chổi được tạo nên bởi cùng một lực tạo nên hệ Mặt Trời --
Lực hấp dẫn.
Bắt đầu trong một vũng xoáy hổn độn.
Một đám mây bụi và khí lớn
kết tủa tạo thành một dĩa xoay.
Phần gần Mặt Trời, bị đốt nóng.
Nhưng xa bên ngoài,
nó đủ lạnh để đám mây khí ngưng tụ và đóng băng.
Các tinh thể băng hợp nhất với những hạt bụi.
Chúng từ từ kéo lại với nhau thành khối lượng càng ngày càng lớn.
Trải qua thời gian những quả bóng tuyết này,
như một quả bóng tuyết lăn xuống đồi,
hút vào càng ngày càng nhiều.
Cuối cùng chúng tạo nên một khối khí khổng lồ
như Sao Mộc và Sao Thổ.
Nhưng không phải tất cả các mãnh trong đĩa biến thành hành tinh.
Hàng tỷ các tảng băng bụi bị bỏ lại -- những sao chổi.
Bạn có thể nghĩ sao chổi là phần nguyên liệu thừa bị đông lạnh
của việc tạo nên hệ Mặt Trời.
Chúng gần như không thay đổi cho đến ngày hôm nay.
thời gian bị băng từ cổ xưa,
nếu bạn bẻ một cái ra xem bên trong
về lý thuyết, bạn có thể thấy
những thứ ban đầu làm nên hệ Mặt Trời.
Điều đó thật đặc biệt.
Nhưng các sao chổi không đứng yên như vậy.
vài trăm triệu năm tiếp theo,
hệ Mặt Trời rơi vào cảnh hỗn loạn một lần nữa.
Những cú va chạm với các mãnh vỡ đẩy hành tinh khí ra khỏi vị trí.
Những gã khổng lồ, với lực hút cực mạnh
ném các sao chổi vào mọi hướng,
ném hàng triệu tỷ tấn vật liệu
từ buổi bình minh của hệ Mặt Trời
vào khoảng không gian ngoài xa lạnh lẽo.
Vài sao chổi định cư ở khu vực
cách Mặt Trời 6 tỷ km--
tại vành đai Kuiper.
Thậm chí nhiều cái còn bị ném xa hơn
tạo thành một quả cầu khổng lồ bao quanh toàn bộ hệ Mặt Trời.
Chúng ta gọi nó là đám mây Oort.
Đây là khu vực xa Mặt Trời nhất
của hệ Mặt Trời
Mặt Trời chỉ là một chấm nhỏ như những ngôi sao khác.
Cả khu vực không gian xung quanh gần như trống rỗng.
Không có gì ở đó -- rất ít.
Và thỉnh thoảng bạn sẽ thấy một sao chổi
Trôi ra khỏi đó bay vào không gian sâu thẳm--
lạnh, tối, và rất cô đơn.
Trong đám mây băng xa xôi này,
có hơn một triệu tỷ sao chổi.
Chúng có thể mất hàng triệu năm để bay quanh Mặt Trời.
Nhưng chúng không ở luôn ở đó.
Quỹ đạo của mỗi sao chổi là một sự cân bằng lực hút tinh tế.
Một cú huých nhẹ cũng có thể phá vỡ sự cân bằng.
Đa số các sao chổi trải qua cả vòng đời của mình
cách xa Mặt Trời hàng tỷ km
im lìm, chậm chạp,
đơn giản là chúng đang chờ đợi một việc sẽ xảy ra.
Rồi có lẽ, một tác động ngẫu nhiên xảy ra.
Có thể là một ngôi sao băng ngang tác động lên nó,
rồi lực hấp dẫn của Mặt Trời
chắc chắn kéo nó vào trong hệ Mặt Trời.
Lực hấp dẫn, lực đã tạo nên sao chổi,
rồi ném nó ra rìa của hệ Mặt Trời,
giờ lại kéo nó vào trong.
Sao chổi của chúng ta lại bắt đầu cuộc phiêu lưu sử thi
gieo rắc sự sống hoặt cái chết khắp hệ Mặt Trời.
Hơn một triệu tỷ sao chổi quanh Mặt Trời.
Tại rìa ngoài lạnh giá của hệ Mặt Trời.
Nhưng nhiều cái không ở hẵn đó.
Một tác động nhỏ do lực hấp dẫn
cũng có thể đánh bật nó khỏi quỹ đạo.
Đó có thể là một ngôi sao bay gần.
Đó có thể là do chúng ta bay qua phần đặc hơn của thiên hà.
bất cứ thứ gì chỉ cần
tác động một lực nhỏ lên sao chổi
cũng có thể làm cho nó rơi vào trong chỗ chúng ta.
Sao chổi của chúng ta đã bị quấy rầy.
Giờ đây lực hấp dẫn khổng lồ của Mặt Trời sẽ lo phần còn lại.
Bạn có thể nghĩ lực hấp dẫn của hệ Mặt Trời chúng ta
như một sườn đồi.
Ở dưới đáy có Mặt Trời.
Và những sao chổi ở trên đỉnh đồi.
Khi chúng bị bật ra, chỉ có một đường để đi.
Chúng phải rơi vào hướng Mặt Trời.
Sao chổi của chúng ta tăng tốc về hướng Mặt Trời,
nhưng đường đi của nó khó mà thẳng được.
Lực hấp dẫn từ các hành tinh có thể ném sao chổi ra khỏi hành trình
hoặc ra khỏi hệ Mặt Trời vĩnh viễn.
Nếu nó thoát được những trở ngại này,
Sao chổi tiếp tục hành trình của nó về Mặt Trời.
Bây nó nó bắt đầu một trong những biến đổi ấn tượng nhất
mà khoa học được biết đến.
Một con nhộng trở thành một con bướm.
Chúng trở thành những thứ đặc biệt nhất
mà Vũ Trụ đã tạo nên.
Khi nó ngang qua Sao Mộc, sao chổi chúng ta bắt đầu thay đổi.
Nó bắt đầu tăng tốc
và ngày càng gần Mặt Trời
bắt đầu cảm thấy hơi nóng của Mặt Trời,
Đó là khi nó bắt đầu thay đổi.
Cách Mặt Trời 8 triệu km,
sức nóng mang sự sống cho sao chổi.
Khí lạnh bắt đầu bốc hơi.
Những hạt băng và bụi phun ra bề mặt.
Khi sao chổi tiếp cận Mặt Trời
và ấm dần lên,
khì càng nhiều khí thoát ra.
Sao chổi trở thành một quả bóng mờ.
Có một phần cứng ở trong, nhưng nó được bao phủ
bởi phần lớn đám mây vật liệu.
Đám mây bụi và khí
tạo nên một khí quyển, lớp không khí bao quanh sao chổi.
Và nó cũng tạo ra cái đuôi lớn cho sao chổi.
Tất cả đều do Mặt Trời điều khiển,
nhưng mọi việc chưa kết thúc.
Có những thứ gọi là gió Mặt Trời.
Nó thực ra là một làn sóng lớn của những hạt tích điện
có nguồn gốc từ Mặt Trời.
Thứ này có đầy trong hệ Mặt Trời,
khi sao chổi tiến
càng gần Mặt Trời,
gió Mặt Trời càng mạnh.
Như một cơn lốc Vũ Trụ,
gió Mặt Trời thổi các phân tử khí
từ sao chổi vào không gian.
Chúng tạo thành cái đuôi khổng lồ thứ hai.
Phần cứng của sao chổi
đường kính có thể chỉ vài dặm,
và phần mờ đục có đường kính
có thể từ vài ngàn đến vài chục ngàn dặm.
Cái đuôi quét theo phía sau
là phần vật liệu bị thổi bay bởi gió Mặt Trời
có thể dài hàng triệu đến chục triệu dặm.
Sao chổi của chúng ta vút qua không gian với vận tốc 80,000 km/giờ.
Khi vào khu vực dữ dội nhất của cuộc hành trình.
cách Mặt Trời 320 triệu km,
Nước đá bắt đầu bốc hơi.
Mặt đất bắt đầu biến đổi và rung lắc,
khi vật liệu dưới chân tan ra,
Chúng ta có một động cơ phản lực cacbon di ôxít lớn
nước đá bắt đầu phun ra,
và đó không phải là nơi tốt để đứng.
Bề mặt bị bể ra.
Khí ga phát nổ.
Các mãnh vụn bốc cháy bay về mọi hướng.
Lực của những vụ nổ này
là cho sao chổi lắc lư lộn nhào
Mỗi tia phun ra
như một động cơ phản lực nhỏ gắn vào sao chổi.
Giống như một chiếc xe đua,
Sao chổi chúng ta khởi động vào cuộc.
Tốc độ không thể tin nổi,
năng lượng không thể cưỡng lại, và một chùm lớn các mãnh vỡ.
Sao chổi của chúng ta trở thành một cây chổi nóng,
Nhưng tốc độ và năng lượng là một hỗn hợp đầy biến động.
Sao chổi có thể nổ tung bất cứ lúc nào.
Bây giờ, đám mây bao quanh sao chổi lớn hơn cả Sao Mộc.
Cái đuôi dài 160 triệu km.
Một vật 4,5 tỷ tuổi lộ ra từ bóng tối.
Mỗi sự xuất hiện của một sao chổi mới như là món quà từ Vũ Trụ
Chúng ta chưa từng thấy phần nhỏ này của hệ Mặt Trời,
mãnh ghép nhỏ này, hình ảnh lúc nhỏ này.
Nó mới hoàn toàn với chúng ta.
Đây là cơ hội để nghiên cứu nguồn gốc của hệ Mặt Trời,
và những gì chúng ta biết được là một khám phá quan trọng.
Sao chổi là thế giới ngoài hành tinh thù địch hơn chúng ta tưởng.
Bằng những kính viễn vọng hiện đại,
chúng ta có thể nghiên cứu sao chổi chi tiết hơn bao giờ hết.
Nhưng để thực sự hiểu chúng,
chúng ta cần phải đến rất gần tâm một sao chổi --
hạt nhân của nó.
một trong những chén thánh của khoa học nghiên cứu sao chổi
là biết được trong lõi của nó có gì.
Trên bề mặt của nó chính xác là cái gì?
Thành phần hóa học của nó?
Đặc điểm của đá và những vật liệu? --
các chất dễ bay hơi trên bề mặt?
Hạt nhân của nó là khối xây dựng cơ bản
của hệ Mặt Trời
mà chúng ta, những nà khoa học thực sự muốn tìm hiểu
Đó là nơi chứa những bí ẩn thật sự.
Đã có hơn chục chuyến thám hiểm sao chổi
trong ba thập kỷ lại đây.
Mỗi lần là một khám phá quan trọng.
Chúng ta biết hóa chất của chúng.
Chúng ta biết về
tương tác vật lý của chúng với Mặt Trời.
Chúng ta biết về bề mặt vật lý và địa hình của nó,
và chúng khác nhau như thế nào,
thậm chí hai vị trí trên cùng một sao chổi cũng khác nhau.
Vì vây, chúng ta thật sự biết được
mỗi sao chổi là cả một thế giới.
Các nhà khoa học từng nghĩ sao chổi trắng như một quả cầu tuyết.
Điều đó đã thay đổi năm 1986, khi kính viễn vọng Giotto
gửi về những hình ảnh của sao chổi Halley này.
Lần đầu tiên trong lịch sử,
chúng ta chụp được cận cảnh tâm của một sao chổi,
mà sao chổi đó đã đi vào lịch sử loài người qua nhiều thời đại,
và chúng ta thấy một thế giới lạnh giá và chết chóc.
Nó có hình dạng giống hình hạt đậu phộng.
Halley không phải là quả cầu tuyết.
Có một lớp mỏng bụi đen bao phủ bề mặt.
Có hố và đồi,
và Halley dài 14 km,
lớn hơn so với mọi người dự đoán.
Các nhà khoa học nghĩ rằng tất cả các sao chổi đều như nhau.
Họ đã sai.
Năm 2004, Tàu thăm dò Stardust bay vào đuôi
của sao chổi Wild 2
và thâu được hàng ngàn những hạt bụi li ti.
Khi Stardust mang những mẫu đó về Trái đất,
Chúng ta nhận thấy rằng, thật ra, mỗi sao chổi là một vật thể độc đáo.
Giống như mỗi hành tinh đều khác nhau,
Các sao chổi đều khác biệt.
Mỗi cái có một lịch sử riêng.
Những vật liệu khác nhau trong cấu tạo của nó.
Những nguồn nhiệt khác nhau đã tiêm vào bên trong nó.
Quá trình phản ứng hóa học và quá trình địa chất đã xảy ra khác nhau.
Mỗi cái là một thế giới đang đợi được khám phá.
Vài sao chổi thật sự lạ lùng.
Đây là những ảnh thực của Hartley 2,
một sao chổi kỳ lạ,
nó có tuyết.
Quá lạ.
Chúng ta có thể thấy
những cục đá khô cỡ quả bóng Golf
bay quanh theo sao chổi
cách tâm lõi hàng triệu dặm.
Thứ này thật khó giải thích.
Hartley 2 thật đặc biệt!
Giống như bạn đang đứng giữa một quả cầu tuyết
rồi bạn lắc nó lên có nhiều hạt nhỏ,
giống như ruồi bu quanh thức ăn,
bay ra khỏi đó.
Như vậy cũng chưa phải.
Hartley 2 là một sao chổi hiếu động.
Nó nhào lộn nhanh hơn và tách ra nhiều mãnh vỡ
hơn những cái khác bằng kích cỡ nó.
Sao chổi là những thế giới ngoài hành tinh.
Trên sao chổi Tempel 1,
có những cao nguyên bằng phẳng...
Miệng núi lửa, cà những vách đá cao 18m,
những lớp đá xếp chồng lên nhau
giống như xấp bánh kếp
Mỗi sao chổi dường như có một lịch sử riêng.
Tempel 1 đã cho các nhà khoa học bước đột phá lơn nhất.
Năm 2005, Tàu thăm dò Deep Impact
bắn một đầu đạn vào bề mặt của nó.
vụ nổ đào nên một miệng núi lửa
đường kính 130m.
Nói về một ngày đặc biệt 4 tháng 7.
Ý tôi là, bạn có thể tưởng tượng điều gì tốt hơn?
Chúng ta thật ra đã thổi một lỗ trên sao chổi.
Ý tôi là, đó là một trong những điều tuyệt vời nhất
mà NASA từng làm.
Vật liệu bắn ra
cho chúng ta thấy bên trong hạt nhân của một sao chổi
ần đầu tiên.
Hoàng toàn bất ngờ.
Chúng ta thấy những thứ như hồng ngọc, đá quý và peridot --
những thứ li ti bên trong sao chổi.
Và chúng ta thấy tất cả những loại phân tử hữu cơ,
những thứ cơ bản tạo nên chúng ta.
Các nhà khoa học giờ đây tin rằng
sao chổi đóng một vai trò rất quan trọng trong Vủ Trụ.
Các nguyên liệu cho sự sống đến từ đâu?
Chúng kết hợp với nhau ở đâu?
Nước dạng lỏng từ đâu đến?
Những sao chổi đang nắm giữ chìa khóa
để hiểu được sự sống trong tự nhiên.
Nhưng cơ hội để tiếp cận và nghiên cứu chúng thật hiếm.
Sao chổi của chúng ta giờ đang bay với tốc độ kinh hoàng
về nơi mà không một tàu không gian nào có thể tồn tại nổi --
Mặt Trời.
4 tỷ năm trước,
lực hấp dẫn đã ném những sao chổi ra ngoài rìa của hệ Mặt Trời.
Giờ cũng lực đó kéo nó quay vào trong.
Sao chổi của chúng ta bay ngang Trái Đất
đi vào đoạn dữ dội nhất của cuộc hành trình.
nó bắn về hướng Mặt Trời 160,000 km /giờ.
Bề mặt của sao chổi giờ sôi xèo xèo,
sôi sục nhiều hoạt động.
Nhiệt độ nóng bỏng đang được tạo ra.
Những mạch phun tinh thể băng và khí
đang bắn ra khỏi bề mặt.
Vòi phun ở mọi nơi, nó đang lắc lư
Xoay qua xoay lại
Bề mặt nứt ra dưới chân.
Bên trong sao chổi,
những túi khí phát nổ ném đá lớn vào không gian.
Nó mất dần khối lượng.
Nó nhỏ lại.
và khi càng gần Mặt Trời
thì càng nhiều chất dễ bay hơi
thoát ra khỏi bề mặt,
điều này có thể làm sao chổi quay đổi chiều.
Làm sao chổi nhào lộn.
Thậm chí nó đẩy sao chổi trong quỹ đạo.
và nó có thể thay đổi quỹ đạo của sao chổi.
Sao chổi có thể phun ra 50 tấn băng và khí mỗi giây.
Áp lực lớn bên trong hạt nhân.
Nó trở nên mất ổn định.
Thậm chí có thể bể ra thành từng mãnh bất cứ lúc nào.
Khi sao chổi đến điểm gần Mặt Trời nhất,
thì sự tồn vong của nó trên bờ vực thẳm.
Nhiều cái không thể sống sót.
Chúng ta có thể xem hình ảnh thực tế của sao chổi
bị nuốt chửng bởi Mặt Trời,
thật ra bạn thấy nó bị ném vào đó.
Nguyên cả khối,
dù đường kính 1 dặm hay 10 dặm
cũng bị phá hủy hoàn toàn.
Một đài quan sát Mặt Trời ghi lại những hình ảnh đặc biệt này.
Họ cho thấy những sao chổi nhỏ gọi là "sun grazers" - "Vật ăn cỏ Mặt Trời"
chìm vào trong Mặt Trời.
Ở đây nó rơi vào lực hấp dẫn khổng lồ
và bị thiêu đốt bởi nhiệt dữ dội của Mặt Trời.
Nhiều cái bị bốc hơi hết.
Ngay cả trong không gian sâu thẳm,
những vụ nổ lớn cũng có thể xé sao chổi ra từng mãnh.
Năm 2007, sao chổi Holmes đã bay ra khỏi Mặt Trời
rồi xảy ra một việc lạ lùng.
Trong chưa đầy một ngày, nó phát sáng hơn nửa triệu lần.
Đám mây bao quanh phồng lên nở rộng ra.
Một thực tế tương đối phổ biến đối với sao chổi là --
phần mờ nhạt bao quanh --
nở rộng lớn hơn cả Sao Mộc,
đường kính 160,000 km.
Nhưng mất vài ngày, vài tuần, hoặc vài tháng để đạt tới mức đó.
Để có một sự kiện đột ngột, thì phải có thứ gì đó xảy ra,
bùm, tất cả xảy ra một lúc,
thảm họa tạo ra lớp bọc quanh sao chổi Holmes
bự hơn cả Sao Mộc khiến tôi rất ngạc nhiên.
Chúng ta chưa từng thấy thứ gì như vậy trước đây.
Thực ra, đầu của sao chổi
lớn hơn cả Mặt Trời.
Tóm lại, vào lúc đó, nó là vật thể lớn nhất
trong cả hệ Mặt Trời,
Một thứ chưa từng thấy.
Không hề báo trước, sao chổi Holmes bị thổi tung từng mãnh --
Một vụ nổ sao chổi lớn nhất
từng được ghi nhận.
Mãnh vỡ trải rộng hàng triệu dặm.
Điều gì gây ra việc này vẫn chưa được rõ.
Một lý thuyết là có lẽ sao chổi Holmes
đâm vào một tiểu hành tinh,
tạo ra tia lửa khổng lồ này ở không gian ngoài xa.
Một khả năng khác là sao chổi bị bất ổn
và có lẽ là một vụ nổ
được gây nên bởi khí ga nở ra tách sao chổi ra từng phần.
Hiện tại thì chúng ta chưa biết.
Cuộc đời của tất cả các sao chổi như ngàn cân treo sợi tóc.
Sao chổi của chúng ta đã sống sót, nó chạm trán với Mặt Trời...
nhưng nó cũng phải trả một cái giá.
Địa chất của nó đã hoàn toàn thay đổi.
Những tảng đá lớn, những đỉnh núi đá đã biến mất.
Một vật thể đường kính cỡ 16 -32 km
đã mất đi hàng trăm hàng ngàn tấn
băng đá trong cuộc hành trình của nó.
Khi sao chổi chúng ta bỏ lại Mặt Trời sau lưng,
các hoạt động trên bề mặt lắng xuống.
Trên hành trình ra ngoài, sao chổi dần dần tắt lịm.
Nó trở nên lạnh hơn, ít hoạt động hơn, các vòi bắt đầu tắt,
đầu sao chổi biến mất.
và còn lại chỉ là một quả cầu băng và bụi nhỏ.
Nó quay về không gian sâu thẳm,
đi vào tình trạng ngủ đông một lần nữa.
Nhưng Mặt Trời chỉ là một trong rất nhiều trở ngại.
mà sao chổi phải vượt qua.
Lực hút của các hành tinh.
Lực hấp dẫn của chúng ta quá yếu để tác động tới sao chổi này.
Nhưng Sao Mộc là một hành tinh rất lớn.
Nó lớn hơn Trái Đất 300 lần.
Nếu sao chổi đi qua Sao Mộc trong phạm vi vài triệu dặm,
thì quỹ đạo sao chổi có thể thay đổi.
Hậu quả có thể là thảm họa.
Năm 1994, một sao chổi tên là Shoemaker-Levy 9
bay quá gần Sao Mộc.
Các nhà khoa học đã theo dõi lực hút khổng lồ của hành tinh xé nó ra.
Mãnh vỡ rơi thẳng vào Sao Mộc.
Nhiều người nghĩ rằng những vụ va chạm
sẽ không ảnh hưởng gì đến Sao Mộc,
mà Sao Mộc chỉ nuốt chửng nó.
Nhưng không phải vậy.
21 mãnh vỡ
lao vào khí quyển của Sao Mộc.
Mỗi vụ va chạm giải phóng ra nhiều năng lượng hơn
tất cả các vũ khí hạt nhân của thế giới cộng lại.
Sao chổi Shoemaker-Levy 9 không phải là một sao chổi đặc biệt lớn,
và nó cũng không phải là một sao chổi cứng.
Thực ra độ cứng của nó chỉ như kẹo bông.
bạn có thể dùng ngón tay xé ra một miếng.
Nhưng vật bằng băng xốp nhỏ này
tạo ra sự phá hủy không tưởng tượng nổi.
Sự va chạm ném mãnh vỡ
từ độ cao hàng ngàn dặm...
Xé khí quyển của Sao Mộc thành những vết sẹo.
Sự kiện này làm rung chuyển cộng đồng khoa học.
Chúng tôi Có tận mắt chứng kiến,
tận mắt thấy lực phá hủy khổng lồ
bởi một vật không lớn hơn một quả đồi
mới thấy thật đáng sợ.
Mặc dù chúng tôi đã tính toán,
nhưng xem tận mắt thật bất ngờ.
Vụ va chạm Shoemaker-Levy 9 thực sự thức tỉnh các nhà thiên văn
thực ra các vụ va chạm có thể xảy ra bây giờ
và chúng có thể xảy ra tại đây.
Nếu một sao chổi đường kính chỉ vài dặm va phải hành tinh chúng ta,
Kết quả sẽ là thảm họa.
Sóng thần sẽ tàn phá mặt đất.
mãnh vụn sẽ mưa xuống từ trời.
sự sống sẽ chấm hết.
Nhưng sự va chạm của sao chổi cũng là một lực khởi tạo.
Thậm chí nó còn giúp kích hoạt nên sự sống
Khắp vũ trụ,
sao chổi đã gây ra những tàn phá rộng lớn.
Chúng nhanh hơn
đạn súng trường 50 lần.
Chúng ta đang nói về thứ
kích cỡ một ngọn núi.
Vì thế, lượng năng lượng
mà thứ này va chạm sẽ tàn phá thảm khốc.
Nhưng chúng không phải luôn phá hoại.
Chúng có mặt khác.
Các nhà khoa học tin rằng chúng có thể định hình cả một thế giới.
Đây là Titan -- Mặt trăng lớn nhất của sao thổ.
nó chỉ là mặt trăng trong hệ Mặt Trời với bầu khí quyển rất mỏng.
Sông ngòi và ao hồ là mê tan lỏng
bao phủ khắp bề mặt.
Ti tan đã thay đổi nhờ sao chổi.
Hình ảnh ra đa cho thấy một mặt trăng được định hình bởi
mưa sao băng kéo dài hàng triệu năm.
Mỗi sao chổi bốc hơi khi va chạm,
giải phóng ra khí từ bên trong hạt nhân.
Dần dần nó tạo nên bầu khí quyển giàu chất hữu cơ
và quang cảnh chất lỏng lạ lùng này.
Sao chổi đã chuyển một khối đá không gian thành một thế giới giống Trái Đất
Sao chổi, nói cách khác là những kỹ sư siêu hạng
của hệ Mặt Trời.
Tác động của sao chổi có thể cung cấp cho chúng ta các hóa chất
không chỉ tạo nên khí quyển Titan
mà thậm chí, có thể tạo nên khí quyển Trái Đất.
Vậy, nếu sao chổi có sức mạnh tái định hình cả một thế giới,
thì nó đóng vai trò như thế nào trong lịch sử hành tinh chúng ta?
Để tìm hiểu,
chúng ta cần đến gần sao chổi hơn.
Chúng ta cần đáp xuống nó.
Tháng ba, 2004, Tàu không gian Rosetta khởi hành.
Sứ mạng Rosetta được đặt tên theo phiến đá Rosetta
bởi vì giống như phiến đá
cho các nhà ngôn ngữ chìa khóa để hiểu được ngôn ngữ cổ xưa,
Chúng ta hi vọng rằng sao chổi sẽ cho chúng ta chìa khóa
để hiểu được hệ Mặt Trời cổ.
11 tháng 11, 2014,
sẽ là một bước ngoặc trong thám hiểm không gian.
Lần đầu tiên,
một tàu không gian chạm được bề mặt một sao chổi.
Những sứ mạng sao chổi trước chỉ là bay gần,
về cơ bản, nó cho ta những bằng chứng chưa rõ ràng
và có nhiều bí ẩn lớn hơn chưa được sáng tỏ.
Giờ chúng ta hạ cánh trên một sao chổi.
Chúng ta sẽ tiếp xúc và lấm bụi
với một sao chổi sống đang trôi ngoài không gian,
và điều này chưa từng xảy ra.
Rosetta có kích thước một chiếc xe hơi.
Nó bay trong không gian 32.000 km/giờ.
Nó đang hướng tới...
...một sao chổi có đường kính hạt nhân 5 km
Quỹ đạo quanh Mặt Trời 6,5 năm.
Một rô bốt thăm dò được thả xuống bề mặt,
Bắt đầu một nổ lực nghiên cứu sao chổi chi tiết nhất từ trước tới nay.
Nó sẽ xem xét bề mặt trông như thế nào.
Nó sẽ lấy mẫu.
Nó sẽ xem xét địa hình.
Thật ra nó sẽ thăm dò bên trong sao chổi
để xem cấu tạo và các hợp chất.
Chúng ta hy vọng từ sứ mạng này
sẽ cho chúng ta hiểu biết
về sao chổi nhiều hơn so với những gì chúng ta đã biết
về nó mấy thế kỷ qua.
Rosetta có thể trả lời những câu hỏi rất đơn giản.
Nó có xốp không?
Nó có giống một miếng bọt biển?
Nó giống một bó ống không?
Nó giống một bông tuyết,
kiểu cấu trúc lâu đài cổ tích?
Những thứ này sẽ giúp chúng ta hiểu
nhiệt lưu thông bên trong thế nào
và cái gì làm cho một phần
trở thành vòi phun mà phần khác thì không.
Nhưng đây chỉ mới là bước đầu.
Rosetta sẽ nghiên cứu sao chổi cả năm
trên hành trình sử thi của nó quanh Mặt Trời,
sử dụng công nghệ tiên tiến,
nó bắt chước năm giác quang của con người
Chúng ta có thiết bị có thể nhìn.
Chúng ta có thiết bị siêu âm,
có những công cụ tương đương như bàn tay.
Vì thế, chúng ta muốn hiểu mọi thứ có thể
về hành trình của sao chổi này quanh Mặt Trời
từ khi nó lặng lẽ đến khi nó hoạt động mạnh nhất.
Nhưng chúng ta phải lên đó trước.
Để đến được sao chổi,
các nhà khoa học phải vượt qua những thách thức về kỹ thuật rất lớn.
Rosetta phải trúng được mục tiêu chỉ rộng 5 km
và đang phóng đi 54.000 km/giờ.
Đáp được trên nó thậm chí còn khó hơn.
Các sao chổi có trọng lực rất nhỏ.
Không có cái gì có thể kéo bạn xuống
bề mặt.
Và không có khí quyển,
vì thế bạn cũng không thể bung dù
và chỉ trôi xuống đến khi bạn chạm bề mặt.
Bạn cũng phải tìm ra cách
để tàu đổ bộ thật sự cư trú và nghỉ ngơi trên bề mặt.
Các kỹ thuật viên đã có một giải pháp thông minh.
Tàu đổ bộ được trang bị giảm xóc và một cái lao.
Khi nó chạm bề mặt,
thì cùng lúc,
cái lao sẽ phóng vào đất nền,
và bung các ngạnh ra
để ngăn nó văng lên lại.
Rosetta Sẽ cố gắng giải quyết
những bí ẩn sâu thẳm nhất của khoa học.
Chúng ta rất khát khao muốn biết
Tại sao Trái Đất có nước và có nhiều đến vậy
so với bất cứ ở đâu khác mà chúng ta từng thấy.
Và nước xuất hiện ở đây thế nào?
Bây giờ có nhiều giả thuyết
rằng thời xưa sao chổi đã mang nước đến,
nhưng câu hỏi là, chúng ta có thể chứng minh không?
Để tìm hiểu,
tàu đổ bộ sẽ lấy các phân tử nước
so sánh với nước ở Trái Đất.
Nhưng các nhà khoa học thậm chí còn hy vọng nhiều hơn.
Chúng ta sắp có một khám phá thật đặc biệt.
Chúng ta có thể tìm thấy bằng chứng
rằng bản thân sự sống có nguồn gốc ngoài Trái Đất,
và nó được mang đến Trái Đất bởi sao chổi.
Sự sống hiện diện trên hành tinh chúng ta
ít nhất được 3,5 tỷ năm.
Nhưng chúng ta vẫn chưa hiểu sự khởi đầu của nó thế nào.
Chúng ta vẫn thường nghĩ sự sống có nguồn gốc từ Trái Đất,
những khí từ núi lửa và hơi nước
tạo nên đại dương và khí quyển.
Sấm sét thêm vào những tia lửa sáng tạo cho những dạng sống đầu tiên bắt đầu.
Giờ chúng ta nghĩ như vậy không đúng, và bằng chứng ở trong không gian.
Năm 1997, sao chổi Hale-Bopp xuất hiện,
một trong những sao chổi lớn nhất và sáng nhất từng được ghi nhận .
Các nhà khoa học thấy nó chứa đầy nước, khí và cacbon --
những nguyên liệu căn bản cho sự sống.
Phát hiện đó dấy lên một câu hỏi sâu sắc.
Chúng ta vẫn thường nghĩ rằng sự sống bắt đầu ở đây, ngay Trái Đất,
và nó đã phát triển thành dạng sống phức tạp.
Nhưng những yếu tố cơ bản đến từ đâu?
Nước ở đâu tạo nên cơ thể ta,
những phân tử hữu cơ tạo nên bản chất của sự sống,
thực ra nó không phải
là một phần của Trái Đất.
Chúng đến từ những nơi khác.
Hale-Bopp gợi ý rằng những nguyên liệu chính của sự sống
có thể có nguồn gốc ngoài hành tinh.
Kể từ đó, các nhà khoa học đã có thêm bằng chứng.
Nhà sinh vật học Dante Lauretta
khám phá ra rằng bụi từ sao chổi Wild 2 chứa các khoáng chất
mà nó chỉ có thể được hình thành trong nước lỏng và có nhiệt.
Chúng ta có các khoáng chất sunfua, chúng ta có các oxít sắt,
chúng ta có các khoáng chất carbonate --
cùng loại vật liệu
tạo nên lớp vỏ của sinh vật biển --
không như chúng ta nghĩ, nó đã hình thành
từ thuở bình minh của hệ Mặt Trời.
Các nhà khoa học thậm chí còn
phát hiện sao chổi Wild 2 có chứa những axit amin.
Điều đó vô cùng thú vị,
bởi vì axit amin là các khối xây dựng cơ bản của protein,
mà protein là phân tử sinh học cần thiết
cho mọi dạng sống trên Trái đất.
Những khám phá này đã thay đổi
những hiểu biết của chúng ta về sao chổi.
Nhiều nhà khoa học giờ đây tin rằng
chúng không chỉ là những viên đóng băng thời gian.
Có lẽ chúng đóng một vai trò trung tâm trong lịch sử hành tinh chúng ta.
Chúng ta đã biết được từ việc nghiên cứu một ngôi sao đơn lẻ
và những kết quả của sứ mạng sao xa,
những phòng thí nghiệm hóa học phức tạp
nơi những nguyên liệu của sự sống có thể đã hình thành.
Những vật liệu này có thể đã không phát sinh tự nhiên
trên bề mặt Trái Đất
từ các quá trình trên hành tinh chúng ta.
Mà chúng đã được mang đến
từ vòng ngoài hệ Mặt Trời.
Ý tưởng chúng ta có thể nợ sự va chạm của sao chổi
về sự tồn tại của mình là đáng kinh ngạc.
Nhưng không phải ai cũng bị thuyết phục.
Có khá nhiều chứng cứ gián tiếp
rằng một sao chổi có thể rất quan trọng cho sự sống,
Nhưng chúng tôi lại không có --
nếu chúng tôi là C.S.I.,
nếu chúng tôi là những nhà điều tra khoa học sao chổi
đang cố gắng chứng minh,
chúng tôi không có dây băng bảo vệ bằng chứng.
Cũng hoàn toàn có khả năng những gì chúng ta có ngoài kia
không liên quan gì đến sự sống mà chúng ta biết trên Trái Đất.
Các nhà khoa học hi vọng rằng sứ mạng Rosetta sẽ giải quyết được vấn đề.
Nếu chúng ta có thể thiết lập được sự tương quan
giữa axít amin trên sao chổi
và axít amin trên Trái Đất, sự sống trên Trái Đất,
thì đó có thể là một trong những phát hiện quan trọng nhất của khoa học.
Câu chuyện về sự sống trên Trái Đất khởi đầu 4,5 tỷ năm trước đây.
khi hành tinh chúng ta được hình thành, nó là thế giới thù địch và cằn cỗi.
700 triệu năm sau,
hệ Mặt Trời lại chìm vào trong hổn loạn.
Trọng lực kéo các sao chổi ra khỏi quỹ đạo của nó
và ném chúng đi khắp mọi hướng,
một số ở trong hệ Mặt Trời,
chúng mưa xuống Trái Đất còn non trẻ
trong suốt 300 triệu năm.
chúng giải phóng khí và các vật chất hữu cơ,
tạo nên bầu khí quyển và các đại dương.
Cuối cùng, sự sống hình thành.
Đó là câu chuyện kịch tính.
Nhưng nó có thật không?
Chỉ thời gian mới có thể trả lời,
nếu chúng ta tiếp tục nghiên cứu những vật thể này,
thì trước sau gì chúng ta cũng xác định được chính xác cơ chế
và tìm ra tất cả mọi thứ khởi đầu như thế nào.
Trong 100 năm nữa,
hi vọng rằng, chúng ta nhìn lại và nói,
"được sống vào thời đó thật tuyệt,
"để làm nhân chứng,
được là một trong những người có những khám phá thú vị này"?
Trong khi chờ đợi,
việc tìm kiếm chứng cứ vẫn tiếp tục.
Tôi không thể khẳng định sao chổi mang
tất cả những nguyên liệu này đến Trái Đất
và chúng ta tiến hóa từ những thứ này,
nhưng hoàn toàn có thể,
và thật là lãng mạn
khi nghĩ rằng chúng ta đến từ ngoài kia.
== Dịch và khớp thoại Trần Xuân Nghĩa nghiatx@gmail.com ==